Een eiland geboren uit vuur
Pico is het jongste en hoogste eiland van de Azoren, gedomineerd door de gelijknamige vulkaan die met 2.351 meter boven de Atlantische Oceaan uittorent. De vulkaan is relatief jong: hij ontstond zo'n 300.000 jaar geleden en is geologisch gezien nog altijd actief. De laatste uitbarsting dateert van 1718. Maar Pico is niet alleen indrukwekkend door zijn hoogte. Het is ook een van de meest bijzondere wijnregio's ter wereld, erkend door UNESCO als Werelderfgoed. De combinatie van vulkanische bodem, oceaanklimaat en eeuwenoude wijntraditie maakt Pico uniek.
De vulkanische bodem van Pico
De bodem van Pico bestaat vrijwel volledig uit basalt, het stollingsgesteente dat ontstaat wanneer lava afkoelt. Deze zwarte, poreuze rotsen zijn arm aan voedingsstoffen maar rijk aan mineralen zoals kalium, magnesium en ijzer. Wijnstokken die op deze bodem groeien, moeten diep wortelen om water en voedsel te vinden. Dat levert stress op voor de plant, maar dat is precies wat wijnmakers willen: stress dwingt de wijnstok zijn energie te steken in de druif in plaats van in bladgroei.
Het meest iconische kenmerk van de Pico-wijngaarden zijn de currais: lage muurtjes van gestapeld basalt die de wijnstokken beschermen tegen de constante Atlantische wind en het zoute zeewater. Deze muurtjes verdelen de wijngaarden in kleine, rechthoekige vakken die het landschap een bijna mozaïekachtig aanzien geven. Het is dit landschap dat de UNESCO-erkenning in 2004 opleverde.
De vulkanische bodem geeft de wijnen van Pico een onmiskenbaar mineraal karakter. Proef je een witte wijn van Pico, dan herken je vaak een ziltige, jodiumachtige frisheid die direct doet denken aan de oceaan. Het is terroir in zijn puurste vorm.
Geschiedenis van wijn op Pico en de Azoren
De wijngeschiedenis van de Azoren gaat terug tot de 15e eeuw, toen Portugese ontdekkingsreizigers de eilanden koloniseerden. Al snel ontdekten de kolonisten dat de vruchtbare vulkanische grond uitstekend geschikt was voor wijnbouw. De Azoren werden een belangrijk knooppunt op de handelsroutes tussen Europa, Afrika en Amerika, en Azorenwijn was een gewild exportproduct.
In de 17e en 18e eeuw bereikte de wijnproductie op Pico haar hoogtepunt. De zoete, gefortificeerde wijnen van het eiland, gemaakt van de Verdelho, werden geëxporteerd naar Rusland, Amerika en zelfs het hof van de Russische tsaar. Pico-wijn stond bekend als een van de beste fortified wines ter wereld.
Maar in de tweede helft van de 19e eeuw sloeg het noodlot toe. De druifluis Phylloxera vastatrix verwoestte de wijngaarden van Pico, net zoals ze dat deed in heel Europa. De wijnbouw op het eiland stortte in en herstelde zich nooit volledig. Decennialang lagen de currais verlaten, overwoekerd door struikgewas.
Pas in de jaren negentig van de vorige eeuw begon een voorzichtig herstel. Een nieuwe generatie wijnmakers ontdekte het potentieel van de oude wijngaarden opnieuw. De UNESCO-erkenning in 2004 gaf een enorme impuls aan het toerisme en de internationale bekendheid van Pico-wijn.
De druiven van Pico
De twee belangrijkste druivenrassen op Pico zijn de Arinto dos Açores en de Terrantez do Pico. De Arinto dos Açores is een frisse, aromatische witte druif die uitblinkt in mineraliteit en zuurgraad. De Terrantez do Pico is een zeldzame, bijna uitgestorven druif die pas de laatste jaren weer serieus wordt geplant. Beide druiven zijn inheems op de Azoren en gedijen nergens anders zo goed als op de vulkanische bodem van Pico.
Meer over deze bijzondere druiven lees je in onze artikelen over Arinto dos Açores en Terrantez do Pico.
The Azores Wine Company van António Maçanita
Geen verhaal over moderne Pico-wijn is compleet zonder de naam The Azores Wine Company en haar drijvende kracht: wijnmaker António Maçanita. Maçanita is een van de meest getalenteerde en veelzijdige wijnmakers van Portugal. Hij werkt in meerdere regio's, maar zijn hart ligt op de Azoren.
The Azores Wine Company werd opgericht met één doel: de unieke terroir van de Azoren vertalen naar wijnen van wereldklasse. Maçanita werkt nauw samen met lokale wijnbouwers, helpt hen hun oude currais te herstellen en introduceert moderne wijnmaaktechnieken zonder het karakter van de wijnen te verliezen.
De wijnen van The Azores Wine Company zijn inmiddels wereldwijd erkend. Ze combineren de ziltige mineraliteit van de vulkanische bodem met een verfijning en complexiteit die je zelden tegenkomt in wijnen uit zo'n jonge regio. Maçanita experimenteert ook met oxidatieve stijlen en oude druivenrassen, waardoor hij steeds nieuwe facetten van het Azorense terroir blootlegt.
Adega do Vulcão: wijn recht uit de vulkaan
Adega do Vulcão is een van de meest opwindende producenten op Pico. De naam zegt het al: dit is wijn die zijn ziel ontleent aan de vulkaan. Adega do Vulcão werkt uitsluitend met druiven van oude wijngaarden in de currais, geteeld op pure basaltbodem direct aan de oceaan.
De wijnen van Adega do Vulcão zijn rauw, eerlijk en vol karakter. De witte wijnen tonen een intense mineraliteit met noten van citrus, groene appel en een onmiskenbare zilte, jodiumachtige frisheid. De zuurgraad is levendig en de afdronk lang. Dit zijn wijnen die je niet snel vergeet.
Adega do Vulcão is een perfecte vertegenwoordiger van wat Pico te bieden heeft: geen opsmuk, geen concessies, puur terroir in een glas.
Meer lezen over wijn van de Azoren?
De Azoren zijn een fascinerende wijnregio met veel meer te ontdekken. Lees ook onze andere artikelen: